ORBUS Belgium

TOP
Glas dijaspore


BALKAN AREA

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION

BALKAN AREA









ACTUA HOME PAGE









ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (I-dio)

Piše: Nihad Filipović


Rat u Bosni i Hercegovini devedesetih godina prošlog stoljeća, otpočet je i vođen kao srpsko-hrvatska etnonacionalistička zavjera, planirana i vođena iz Beograda i Zagreba, preko etničkih sunarodnjaka, srpskih i hrvatskih agenata takvih politika u Bosni i Hercegovini, a sve u cilj etničkog i državnog razgraničenja i uvećanja država Hrvatske i Srbije, na razvalinama jugoslavenske federacije koja je, političkom manipulacijom i nasiljem, ireverzibilno bila gurnuta u proces državne dezintegracije. Doprinos haosu koje su takve politike prouzročile u BiH dali su i Muslimanski etnonacionalisti.

Ovdje koristimo, a i u jednom odjeljku ovoga rada, neprimjereni izraz, “muslimanski nacionalisti”, što je suprotnost u samom pojmu; ovo stoga jer u vremenu kojim se bavimo u tom odjeljku , Bošnjaci, službeno, nisu bili priznati kao narod, ali i iz razloga potcrtavanja jedne specifične linije političkog razmišljanja u Bošnjaka toga doba, oličene u politici pobjedničke Stranke demokratske akcije. Ta politika ne samo da je bila protiv bošnjačkog nacionalnog imena, na koji je način direktno radila u korist srpskog i hrvatskog etnonacionalizma, nego je i napustila čvrsti pravni princip legaliteta u post-jugoslavenskom pozicioniranju samostalnosti Republike Bosne i Hercegovine, a nadomjestila ga rastegljivim političkim načelom dogovora naroda.

Godinama saradnici portal “Orbus” ponavljaju ovu istinu. “Etnonacionalizam za početnike” je pokušaj da se sa distance od dvadeset godina, najprije sa kratkim osvrtom na šire evropsko okruženje i tokove, a onda fokusiranjem na srpsko-hrvatsko-bošnjački region odnosno Bosnu i Hercegovinu, još jednom osvjetli specifičan tok srpsko-hrvatske etnonacionalističke svijesti i njegove reference na Bosni i Hercegovinu i Bošnjake.

Taj tok od početka procesa nacionaliziranja bosanskohercegovačkih masa, a posebno od 1918. i stvaranja Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca ima naglašeno nipodaštavajući odnos spram muslimanskog odnosno bošnjačkog naroda, a od 1939. godine, i poznatog Sporazuma Cvetković-Maček, to poprima i konspirativne elemente, što traje kroz cijelo dvadeseto stoljeće, pa i dalje, sve do danas, dok ovo pišemo. “Etnonacionalizam za početnike” ne ide pri tom na razvijanje i definiranje osnovnih pojmova etnonacionalizma: naše pleme/narod, naša krv, naša zemlja, naš jezik..., niti se bavi filosofskim, sociološkim, socijalnopsihološkim, psihološko-psihijatrijskim aspektima, spoznajama i nalazima fenomena. Etnonacionalizam za početnike je politička studija. Radije nego teorijsko razvijanje pojma, što je zadatak nauke, ovim radom se nastoji ukazati na njegove praktične konsekvence.


(Prvi nastavak)




1. ETNONACIONALISTIČKO MODELIRANJE EVROPE

Dubinsko iščitavanje i razumjevanje evropske i bliže balkanske povijesti u posljednja dva stoljeća nedvosmisleno ukazuje na snagu etnonacionalizma u političkom dizajniranju kako evropskog kontinenta tako i specifično Balkana. Kreiranje nacionalnih država na zapadu Evrope završeno je i prije devetnaestog stoljeća i taj se proces tamo uglavnom poklapao sa "prirodnim" nacional-lingvističkim granicama. Istovremeno, centralni dio kontinenta i prostor Apeninsko poluostrvo na jugu, dijelom je, sve do kreacije Njemačke i Italije u drugoj polovini devetnaestog stoljeća, bio iscjepkan u stotine manjih etnoteritorijalnih jedinica, a drugim dijelom, centralna Evropa, evropski istok i jugoistok (Balkan), ostaće sve do dvadesetog stoljeća, a dobrim dijelom i tokom gotovo cijelog tog stoljeća, prostor multietničkih carstava (Habsburško carstvo, ruska Romanov imperija, kasnije ideološki transformirana u Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika (SSSR) te Otomanska imperija na jugoistoku kontinenta, na čijim razvalinama u zamahu etnonacionalizma niču nacionalne države Srbija, Bugarska, Grčka, Rumunija, Albanija...

Kasniji razvoj na ovome prostoru vodi kreiranju Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca (nešto kasnije preimenovana u Kraljevina Jugoslavija), zatim, slično kao i prvi svjetski rat, etnonacionalizam raspiruje i drugi svjetski rat, da bi dvadeseto stoljeće završilo daljim erodiranjem multietničkih država na evropskom jugu i istoku, što je na ex jugoslavenskom prostoru izvedeno u formi rata.

Čitav ovaj povijesni tok kreiranja nacionalnih država pratili su strahoviti etnički pogromi i masovna nasilna izmještanja stanovništva (Grci/Turci, Turci/Jermeni, Hrvati/Srbi, Srbi/Albanci, masovni pogrom Jevreja u II svjetskom ratu, milionski progon etničkih Nijemaca nakon II svjetskog rata iz Češke i Slovačke, Poljske, Ukrajine i Jugoslavije.

Iako kroz cijelu povijest dominiraju multietnička carstva i imperije, većina evropskih država danas jesu nacionalne države. Zahtijevalo bih dosta prostora i napora u koji ovdje ne namjeravamo ulaziti, jer to nije predmet ovoga rada, e da bi se osvijetlili sociološki procesi koji su povijesni tok usmjerili u pravcu jačanja etničkog nacionalizma.

Ukratko, ovdje znatiželjnog čitatelja upućujemo na klasično djelo (1)Nacija i nacionalizam”, jednog od najvećih naučnih autoriteta u ovoj oblasti, filozofa i socijalnog antropologa Ernesta Genllera i njegovo zapažanje kako rast etnonacionalizma, nije neka slučajna povijesna greška, nego je inicirano nekim od najdubljih značajki modernosti. Rivalitet između multietničkih carstava vodio je porastu apetita i tendenciji širenja prostora radi obezbjeđenja neophodnih dobara za daljnji imperijalni i ekonomski rast.

Ekonomsko bujanje i rast opet zavisi od što masovnijeg elementarnog obrazovanje populacije kako bi se moglo kvalitetno pratiti i razumjeti nove proizvodne tehnologije, zatim od jednoobraznog jezika radi ubrzanja i olakšavanje komunikacije, što vodi državnoj promociji jednog jezika komuniciranja, što opet direktno vodi sukobu oko jezika i mogućnosti društvene promocije različitih socijalnih/narodnih grupacija…

I mada su povijesni tokovi moderne Evrope i svijeta globalizacijski, što znači ponovno prevladavanje multikulturalizma i povlačenje etničkog nacionalizma, pogrešno bi bilo upadati u zamku pežorativnog minoriziranja etničkog, a glorificiranja liberalnog ili građanskog nacionalizma, što je prisutno, kako kod evropskih, tako još i više kod američkih intelektualca, zbog specifičnog historijskog puta kreiranja američke nacije. Jer, sa ekonomskom krizom što drma razvijeni svijet od 2008.g., pa evo i ove 2012. i ko zna još koliko slijedećih godina, sve je realnija opasnost oživljavanja nacionalističkog sentimenta, posebno u Evropi, gdje ispod površine multikulturalizma, “drijema” etnički nacionalizam.

Na tragu populističkih “boza” o strancima koji su tu da nam otimaju poslove i uživaju državne beneficije, već su i zabilježene značajne izjave njemačke kancelarke, gospođe Angele Merkel i francuskog predsjednika Nikolasa Sarkozija. Recesijski evropski grčevi ozbiljno pod lupu kritičkog osmatranja dovode i zajedničku evropsku monetu i ideju multikulturalizma, a to de facto znači i ideju Evropske unije(EU).

Ujedinjena Evropa može funkcionirati i bez zajedničke monete. Daleko je bolje imati je, ali zajednička moneta nije conditio sine qua non (lat. uvjet bez kojega se ne može). Multikulturalizam međutim apsolutno jeste upravo to, uvjet bez kojega nema ujedinjene Evrope kao političkog entiteta u kojemu se brišu nacionalne granice, a nacionalitet gubi značaj osovine političkog suvereniteta koji se sada, u novim uvjetima, u uvjetima otvorenosti državnih granica i slobode kretanja ljudi, “prenosi” na građanina. Otuda su (2)značajni iskazi njemačke kancelarke, gospođe Merkel, o “pobačaju” multikulturalizma u Njemačkoj i slična „čačkanja“ ideje multikulturalizma sa strane francuskog predsjednika Sarkozija.

Doduše, sa izbijanjem i rastom financijske i ekonomske krize, ovi eminentni evropski političari, sa kolegama iz ostalih država članica Evropske unije, grčevito se bore za spas jedinstvene evropske monete, svjesni kako krah euro monete, otvara ozbiljnu prijetnju propasti cijelog projekta EU, a to je situacija u kojoj ponovo oživljava etnonacionalistička svijest.

Naprijed smo naznačili kako zajednička moneta nije uvjet bez kojega nema EU, ali jednom već osvojeni njen opstanak je itekako psihološki značajan, jer u svijesti političke elite, prije svega francuske i njemačke kao motora EU, zajednička moneta je neodvojivi dio projekta, pa njen neuspjeh jeste u tom smislu neuspjeh ideje EU.

Zato gospođa Merkel, tražeći parlamentarnu podršku za masivni paket pomoći, de facto bankrotiranoj Grčkoj, upozorava njemačke parlamentarce: “Nemojte misliti da je slijedećih 50. godina mira u Evropi osigurano. Nije. Zato kažem ponovo: ako euro kolapsira, kolapsiraće i Evropa. To ne smijemo dozvoliti.”

Gospođa Merkel je dakle, svjesna opasnosti. Pa ipak, i ona i francuski kolega Sarkozi, vidjeli smo, povremeno, kalkulirajući sa sopstvenom popularnošću u narodu, istupaju u javnosti i love jeftine političke poene, koketirajući sa populističkom osjećajnošću.

Otuda i te njihove, po našem mišljenju, opasne protu multikulturalističke izjave, koje se, sve u sve, svode na konstataciju kako aktuelni model multikulturalizma u Evropi ne funkcionira, kako su tu potrebni radikalni zahvati jer se integracija useljenika u domicilne evropske zemlje ne odvija očekivanim tokom i tako dalje i tome slično. Jednako primjećujemo skandinavskim zemljama i u Velikoj Britaniji u istupima premijera Davida Cameron (Dejvid Kamerun)... itd.

Ta i takva populistička javljanja su ponešto utihla nakon pojave Andresa Behren Breivika (Andreas Brevik) i masakra u Norveškoj, 27.7.2011, kada je ovaj desničarski fanatik, hladnokrvno pobio 77. ljudi. Za norveški i evropski vladajući establišment bio je to neočekivani šok, te odjednom kao da je “svanulo” i političarima desnog političkog spektra, inače sklonih koketiranju sa pritajenim ksenofobičnim osjećajima mase, kuda raspirivanje i poticanje tih niskih socijalnih instikta može odvesti i njihove države i Evropu, a sa Evropom i svijet.

Sa produbljivanjem ekonomske krize, što je manje-više sasma izvjesno u oba slučaja tj. i uđe li i ne uđe li kapitalizam u radikalnu reformu, za šta su opet tanki izgledi sa vladajućom stanjem svijesti političke elite (posebno evropske), korov etnonacionalizma će tek da buja.

Tendencija pak minoriziranja etničkog, a naglašavanja građanskog nacionalizma, na našim prostorima i do sada je bila minorna, jer je u nas na djelu upravo obrnuti proces: glorificiranje i naglašavanje etničkog, nauštrb liberalnog/građanskog.

Oslanjajući se na prednji tok razmišljanja ovdje bi mogli zaključiti: ma kako izgledala politička mapa Evrope dvadeset i prvog stoljeća, etnički nacionalizam ostaje latentno prisutan i potencijalno, u proizvedenim okolnostima, ponovo moguće odlučujući činitelj i pokretač točka povijest.

(1) Ernest Gellner, “Nation and nationalism” (Nacija i nacionalizam), prvo izdanje Cornell Univerzity Press, 1983.; U region objavila Matica srpska 1997. godine, te Politička kultura iz Zagreba, 1998.

(2) Ono što su prethodne generacije osvojile u daleko težim uvjetima, pod “recesijskim” ideje izgovorom, dovodi se u pitanje, što je samo prva faza navikavanja građana na očekivanje neočekivanog: od prava na “besplatno”, od strane države podržavano visoko školstvo, do prava na istu takvu, najširu zdravstvenu zaštitu…, pa evo vidimo do dovođenja u pitanja i same multikulturalizma. Tako se još jednom potvrđuje društvena zakonitost: jačanje ekonomske krize i pad životnog standarda vodi jačanju radikalnih političkih ideja i raspoloženja.
 



3344 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (1-dio)
3351 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (2-dio)
3359 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (3-dio)
3363 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (4-dio)
3373 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (5-dio)
3377 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (6-dio)
3386 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (7-dio)
3393 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (8-dio)
3399 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (9-dio)
3409 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (10-dio)
3415 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (11-dio)
3426 ETNONACIONALIZAM ZA POČETNIKE (12-dio)



11.01.2012.


Nazad na prethodnu stranicu Nazad na početak stranice Naprijed na sljedeću stranicu

OPEN PAGES FOR ALL PROBLEMS - BLACK ON WHITE ABOUT ALL OPPRESSION
OTVORENE STRANICE ZA SVE PROBLEME - CRNO PO BIJELOM O SVEMU ŠTO TIŠTI
 
Napomena: Tekstovi koji vulgarno vrijeđaju: neku vjeru, navode na rasnu diskriminaciju i slično, ne dolaze u obzir.
Vaše priloge šaljite u TEXT ili HTML formatu na email: info@orbus.be
Page Construction: 11.01.2012. - Last modified: 03.09.2015.